"Diyonat” romani ijtimoiy talqin ustuvorlik qilgan asar hisoblanadi. Qahramon hayoti bilan davr voqeligining oʻzaro ziddiyati asar falsafasini – diyonat, or-nomus, iymon-eʼtiqod kabi insoniy sifatlarning mohiyatini ilgʻab olishda muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu oʻzaro murosasiz jang, shaxs oʻzligini anglashga daʼvat etadi. Muallif tabiat manzarasini tahlil markaziga olib chiqadi. Yozuvchi qabariq tasvir prizmasida inson idrokini band etgan ijtimoiy-ruhiy muammolarni koʻndalang qoʻyadi. Xotiralar dinamikasida qayta tiklangan imkoniyat asar leytmotivini tashkil qiladi. Adib yoʻl qoʻyilgan kamchiliklar, adashishlarni mantiqan aniq tasvirlaydi. Lekin baholashni emas, inson dunyoqarashidagi evrilishlarni koʻrsatishni birinchi planga chiqaradi.